محب آی دی

یک جســــــــــــتجوی نو
محب آی دی

بسم الله الرحمن الرحیم
سلام، خوش آمدید
هـــــدف این وبلاگ نمایش پژوهـــش ها، مطالعات، طــــرح ها و دغدغه های بنده در حـوزه ی طراحی صنعتی است . امید است که مخاطبان عزیز با نظــر ها، نقــــــد ها و راهنمایی هاشان، نواقص و کجروی های حقیر را در این وادی اصلاح نمایند. سعی بر این است که مطالب، مختصر، مفید، معتبر و پر محتوا باشند.
از شما عزیزان خواهشمندم که تنها نقد ها و بحث های خود را که مکمل هر مطلب است، در بخش نظرها درج نمایید و برای موارد متفرقه از کانال های ارتباطی دیگر استفاده نمائید.
Mohebdesign@gmail.com
(استفاده از مطالب مُحب آی دی با ذکر منبع مجاز می باشد.)
با تشکر/ سید محمدرضا موسوی

پیوندهای مفید برای طراحان صنعتی

محب آی دی

یک جســــــــــــتجوی نو

مروری کوتاه بر فرهنگ

جمعه, ۲۲ فروردين ۱۳۹۳، ۰۵:۳۰ ب.ظ

از آنجا که توجه به فرهنگ در طراحی صنعتی، امروزه بسیار با اهمیت است[1]، بیشترِ رویکرد های جدید طراحی صنعتی، نظیر طراحی تعاملی[2]، طراحی احساس گرا[3] و یا مفاهیمی چون اَفردنس[4] ، حول فرهنگ معنا و وجود می یابند. به همین دلیل است که فعالیت ها و تحقیقات دانشگاهیِ دهه ی اخیرِ طراحی صنعتی نیز، غالباً به فرهنگ و مفهوم آن اشاره می کنند. در این نوشتار، به صورت مختصر، مروری خواهیم داشت بر "فرهنگ" و مفهوم آن که می تواند برای طراحان صنعتی و سایر فعالان فرهنگی سودمند باشد.

مروری بر "فرهنگ" و مفهوم آن

فرهنگ به لحاظ لغوی از ساختار دو بخشی "فر" به معنی پیش و بالا و "هنگ" به معنی کشیدن تشکیل شده است. از این منظر " فرهنگ" در مجموع  به معنی اعتلا بخشیدن و بالا کشیدن خواهد بود. (زاهدی و حق شناس، 1391) البته لغت فرهنگ را بر گرفته از فرآهنگ کردن یعنی آهنگ و عزم پیروزی کردن نیز می دانند. (اژدری، 1381)

"کالچر"[5] ترجمه لاتین فرهنگ، دلالت بر گونه ای تکامل و فرآگرد دارد (همان: 723) و به معنی "پروراند" می باشد. (زاهدی و حق شناس، 1391)

اگر چه برای واژه ی فرهنگ یا کالچر علاوه بر معانی فوق، ساختارهای دیگری نیز مطرح است، اما آنچه امروز بیشتر به کار فعالان فرهنگی می آید، کارکرد این واژه و مفهومی است که می توان بر آن تکیه کرد و از آن بهره برد.

برای واژه ی فرهنگ مفاهیم بسیار زیادی ارائه شده است.[6]  بیشتر منابعی که نگارنده به آن ها مراجعه کرده است، تعدادی از تعاریف فرهنگ را از نظر گذرانده اند و سپس یکی از تعاریف و یا تلفیقی از آن ها را به کار برده اند. در بعضی از مقالات (اژدری، 1381 و مرتضایی، 1389) نیز دسته بندی ها و تفکیک هایی میان تعریف ها صورت گرفته است. (برای مثال دکتر  مرتضایی (1389) با استناد به نظر کید[7] دو جنبه ی هنری و اجتماعی را در تعریف های اخیرِ (از سال 1975 میلادی به بعد) فرهنگ، مهم می داند. جنبه ی اجتماعی، بیان گر تمامی الگوها، مناسبت ها، رسوم، ارزش ها و سبک زندگی یک نهاد اجتماعی است و جنبه ی هنری اشاره به فرهنگ والا[8] دارد. یعنی فرهنگ یک جامعه تنها با برترین آثار هنری آن جامعه تعریف می شود. البته افرادی چون ویلیام[9] با این دید انحصاری نسبت به فرهنگ، به مخالفت بر خاستند و فرهنگ عوام[10] به مفهوم "هرآنچه که مردم از آن لذت می برند" به وجود آمد. (همان: 61) این ستیز میان فرهنگ والا و عوام خود مقوی جنبه ی اجتماعی فرهنگ بود.)  

با نظر به دیدگاه های تعدادی از محققان و اندیشمندان عرصه فرهنگ ( چه در میان اساتید طراحی صنعتی و چه دیگر پژوهشگران) نگارنده چند ویژگی را مهم تر از دیگر ویژگی های فرهنگ می داند[11]، که عبارتند از:

1-     فرهنگ تنها در سطح اجتماعی (غیر فردی) تعریف پذیر است. (این به معنی عدم تأثیر روی افراد نیست.)

2-     تأثیر گذاری فرهنگ و جامعه دو سویه است.

3-     فرهنگ عاملی جهت بخش و هدایت گر به جامعه (گروه اجتماعی) است.

4-     فرهنگ آموزش پذیر است. اما به صورت غیر مستقیم ونیمه آگاهانه تأثیر می گذارد. (اژدری 1381)

5-     فرهنگ پدیده ای چند وجهی و چند بعدی است. همچنین دارای مفاهیم سطحی و عمیق است.

6-     فرهنگ به طور کلی دارای دو سطح مادی و معنوی است.

با این که ویژگی های فوق، تا حد زیادی مفهوم فرهنگ را به ما می نمایانند اما معرف چیستی فرهنگ نیستند. صحبت از چیستی فرهنگ را می توان در افکار شهید آوینی (1390) جستجو کرد. آنجا که می گوید: "فرهنگ هر قوم (جامعه) عین ذات اوست." به تعبیر ساده تر فرهنگ همه ی هستی یک  جامعه (گروه اجتماعی) است. " فرهنگ، هویت یک ملت و ارزش‌هاى فرهنگى روح و معناى حقیقى یک ملت است. " (خامنه ای، 1392)

در همین راستا دکتر نجفی (1391) در کتاب " هویت شناسی" خود پس از آنکه از هویت به عنوان مجموعه نگرش ها، ویژگی ها و روحیات تمایز بخش یاد می کند، می گوید: "معمولاً بارزترین و عمیق ترین انگاره های هویتی یک کشور در فرهنگ آن قوم تجسم می یابد."

جمع بندی

آنچه که در این مطلب درباره ساختار لغوی فرهنگ، تعاریف، ویژگی ها و چیستی آن نگاشته شد، همگی بیانی نظری داشتند. بنابراین در اینجا تنها جنبه ی آگاهی بخشی به طراحان و فعالان فرهنگی عزیز کشورمان مطرح بود. استفاده از این دست مطالب به عنوان مواد خام  مفید خواهد بود اگر تلاش گروهی و عزم همگانی جامعه ی طراحی صنعتی به آنها جامه ی عمل بپوشاند و فاصله نظر تا عمل با گام های سنجیده و محکم پیموده شود. " محب آی دی" نیز به عنوان عضوی کوچک از جامعه ی فرهنگی کشورمان، سعیِ پیمودن همین راه را دارد.

ماحصل نوشتار پیش رو را می توان درهم تنیدگی فرهنگ و هویت به عنوان عوامل تمایز بخش دانست. این در هم تنیدگی به این معناست که طراحی صنعتی بومی برای هر کشور و جامعه ای با تمسک به فرهنگ امکان پذیر خواهد بود. چرا که هیچ مفهومی جامعیت واژه ی فرهنگ را در پشتیبانی تمام جنبه های مادی و معنوی حیات بخش یک جامعه ندارد.

 

منابع


  • مرتضایی، سید رضا. (1389). بیان هایی پیرامون شناخت تعامل فرهنگ و طراحی محصول.  نشریه هنر های زیبا (نسخه دیجیتال). شماره 43 (پاییز). 57-68 دریافت شده از http://ensani.ir/
  • اژدری، علیرضا.(1381). چگونگی تبیین جایگاه طراحی صنعتی در فرآیند توسعه ی فرهنگی. مطالعات طراحی. 721-745 تهران: فرهنگسرای میردشتی      
  •  سبحانی فر، محمدجواد و نوروزی، روح الله. (1391). از تهاجم فرهنگی تا جنگ نرم و راهکارهای مقابله با آن از منظر مقام معظم رهبری. پاسداری فرهنگی(نسخه ی اینترنتی). شماره ی 5 (تابستان). 89-118.  دریافت شده از http://www.noormags.com
  • زاهدی، فاطمه و حق شناس، سید جعفر. (1391). آسیب شناسی تهاجم فرهنگی بر کارکرد های خانواده. فصلنامه طهورا (نسخه ی اینترنتی). شماره 12 (بهار). 53-92. دریافت شده از http://www.noormags.com
  • خامنه ای، سید علی. (1392). مربع راهبردی سال 93. دریافت شده از http://farsi.khamenei.ir/
  •  نجفی، موسی. (1391). هویت شناسی. اصفهان: آرما. 1392
  •  آوینی: سید مرتضی. (1390). رستاخیز جان. تهران: واحه. 1390. چاپ دوم

[1] این مهم در مطلب پیش مورد بحث قرار گرفت. مراجعه کنید به

[2] Interaction design

[3] Emotional design

[4] Affordance

[5] Culture

[6] سبحانی فر و نوروزی (1391) به وجود حدود 250 تعریف اشاره کرده اند.

[7] Kidd

[8] High culture

[9] Raymond William

[10] Pop culture

[11] از مخاطبان عزیز دعوت به عمل می آید  اگر ویژگی های دیگری را نیز مد نظر دارند، در بخش نظر ها درج کنند، تا به مطلب افزوده شود.

نظرات  (۲)

چرا شما در سایت طراحی صنعتی ایرانی فعالیت نمی کنید در بحث ها در قسمت گفتگو شرکت نمی کنید شما باید این وبلاگ رو اونجا لینک کنید تا منتشر بشه باید برای اجرای فرمایش رهبر کاری کرد
سلام و خسته نباشید.
پیجتون عااااااااااااااااااااااالی بود. واقعا کمک کرد مطالبی که قرار دادید. امیدورام همیشه موفق باشید.
سپاس فراوااااااااااان

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی